Glaucoom update

Glaucoom heeft weer even in de schijnwerpers gestaan. Met het 21e internationale glaucoomsymposium in Rotterdam, een reviewavond en de wereldglaucoomweek in maart. Een kleine update van de nieuwste inzichten en cijfers. 

In Rotterdam waren 70 sprekers, verdeeld over 19 landen en 5 continenten bijeen om over glaucoom te praten. Op 18 maart besprak oogarts Chang  Liu tijdens de reviewavond de highlights van dit symposium.

Het ging onder andere over compliance, 24 uurs drukmeting, invloed van medicijnwisselingen, de verwachte stijging van het aantal glaucoompatiënten, MIGS en de inzet van Artificial Intelligence. 

 

Compliance

Zo werd er besproken hoe we de compiance  t.a.v. het oogdruppelen kunnen verbeteren. Het is moeilijker dan het lijkt, waardoor patiënten zich er slecht aan houden. Wat blijkt: 23% van de herhaalrecepten werd niet opgehaald (studie VS), 30% van de tijd werden de druppels niet gebruikt en na 3 jaar was de compliance überhaupt flink afgenomen. Daarbij gold: hoe meer verschillende druppels of meer dan 2 maal daags druppelen, zorgde voor een daling van de therapietrouw. 

Als oorzaken werden de volgende barrières genoemd: (gebrek aan) kennis, vaardigheid, motivatie, geheugen, co-morbiditeit, gezondheidsopvattingen, alleenstaand. 

Wat kunnen we doen om dit te verbeteren?

  • Praat over therapietrouw en stel open vragen. Vraag niet: “gaat het goed met druppelen?”, maar vertel dat veel mensen het lastig vinden. Dit bespreekbaar maken zonder oordeel, gaf al 12% verbetering.

  • Bij een interventiegroep verbeterde de compliance van 54% naar 73% nadat ze een  filmpje met uitleg te zien kregen en een sms als herinnering.

  • Apps gebruiken om een automatische herinnering in te stellen. 

    Pachymetrie

    Wat pachymetrie betreft was het advies het volgende: gebruik geen formules om de oogdruk om te rekenen. De gemiddelde corneadikte is 537 µm, echter de normale variatie is 427-620 µm.

    Denk in de volgende termen: <500 µm = dun en >600 µm is dik. 

    24 uurs drukmeting

    Bij 52%-69% valt de IOP piek buiten kantoortijd. Moeten we een 24 uurs meting mogelijk maken?  Thuis tonometrie is technisch heel lastig. En bovendien is het de vraag: is het wenselijk? Denk daarbij aan de psychische belasting voor de patiënt. Er zijn ontwikkelingen op dit gebied, maar voorlopig is dit nog toekomstmuziek. 

    Patiëntengroei

    En hoe gaan we alle glaucoompatiënten behandelen, of beter gezegd, hoe houden we het behandelbaar voor de oogheelkundige praktijk? Op dit moment zijn er wereldwijd zo’n 80 miljoen glaucoompatiënten. Tegen 2040 zijn dat er ruim 111 miljoen. Voor de behandeling willen we van alles weten en meten: oogdruk, papil OCT en perimetrie. Daarbij is perimetrie het meest tijdsintensief. Het advies is dan ook om dit gericht in te zetten. Volgens de spreker blijkt dat in feite 80% stabiel blijft. Moet je dan bij iedereen standaard elk jaar een gezichtsveld doen of probeer je een gerichte keuze te maken? 1%-2% van de mensen met oculaire hypsertensie krijgt uiteindelijk glaucoom en ‘slechts’ 5% van de glaucoompatiënten krijgt daadwerkelijk visusbeperkende klachten. 

    Medictatie

    En dan de glaucoommedicatie. Nu al, is er veel te doen over het wisselen van specialité naar generiek, waarvan de kosten natuurlijk lager zijn. Hier is onderzoek naar gedaan. Het is heel aannemelijk, maar niet te bewijzen dat bijwerkingen en effectiviteit invloed hebben op de uiteindelijke werking. Wat de behandeling met oogdruppels betreft kunnen we eigenlijk alleen de oogdruk verlagen. Er is nog geen grote doorbraak in het toepassen van druppels als neuroprotectie of  neuroreparatie. 

    MIGS

    Minimal Invasive Glaucoma Surgery (MIGS), het plaatsen van een stent in de voorste oogkamer is geschikt voor mild tot matig glaucoom. Het is een relatief nieuwe ingreep en de inzichten over de inzet van MIGS is aan het veranderen. Het is niet voor ieder oog en iedere vorm van glaucoom geschikt en het blijkt ook ongewenste neveneffecten te hebben, doordat de stent toch ruimte inneemt in de voorste oogkamer en dicht bij de cornea komt, met corneaproblematiek tot gevolg. 

    Toekomt: AI?

    Dus wat is de toekomst, Artificial Intelligence en deep learning?

    Eerst een korte definitie: bij machine deep learning gaat het om een computer die zelf kan leren, na input van heel veel data. Voor het beoordelen van DRP en MD zijn hier al grote stappen gemaakt. Fundusfoto’s kunnen door de computer worden beoordeeld en met goed resultaat.

    Maar is dit ook mogelijk bij glaucoom? Daar zitten nogal wat haken-en-ogen aan. Om te beginnen is men het wereldwijd nog niet eens over dé definitie van glaucoom. Bovendien spelen er veel meer verschillende factoren een rol waardoor het heel anders is dan bij DRP of MD en er voorlopig nog geen toepassing van AI op dit gebied zal zijn. 

    Kortom, de behandeling van glaucoom is aan de ene kant volop in ontwikkeling, maar aan de andere kant lijkt er op de korte termijn nog niet veel te veranderen.